วันที่ 22 พฤษภาคม 2569 ณ ห้องประชุมมิ่งเมือง ชั้น 4 โรงแรมเดอะทวินทาวเวอร์ กรุงเทพฯ
ศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติ (ENTEC) ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) และกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) จัดงานสัมมนาเปิดตัว “โครงการศึกษาแนวทางการส่งเสริมการนำเอทานอลมาผลิตเป็นเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน (Sustainable Aviation Fuel: SAF) ระดับเชิงพาณิชย์”
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเผยแพร่แนวทางการพัฒนาอุตสาหกรรมเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืนของประเทศไทย โดยมุ่งศึกษาศักยภาพการใช้ “เอทานอล” ซึ่งเป็นวัตถุดิบชีวภาพสำคัญของประเทศ มาต่อยอดสู่การผลิต SAF ผ่านกระบวนการ Alcohol-to-Jet (ATJ) เพื่อรองรับแนวโน้มการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของอุตสาหกรรมการบินในระดับสากล
ดร.อภิรดี ธรรมมโนมัย ผู้อำนวยการกองพัฒนาเชื้อเพลิงชีวภาพ กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) กล่าวว่า โลกกำลังเผชิญความท้าทายจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ส่งผลให้หลายประเทศเร่งกำหนดเป้าหมายลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดยเฉพาะในภาคการบิน ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่มีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง และยังมีข้อจำกัดในการลดการปล่อยคาร์บอน การพัฒนาเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน หรือ Sustainable Aviation Fuel (SAF)
เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของแผนพลังงานชาติ โดยมุ่งส่งเสริมการนำเอทานอลภายในประเทศมาต่อยอดผลิตเป็นเชื้อเพลิงอากาศยานผ่านเทคโนโลยี Ethanol-to-Jet (EtJ) ประเทศไทยมีศักยภาพด้านการผลิตเอทานอลที่เข้มแข็ง มีกำลังการผลิตรวมมากกว่า 7 ล้านลิตรต่อวัน และใช้วัตถุดิบภายในประเทศ ทั้งอ้อยและมันสำปะหลัง ซึ่งสามารถนำมาต่อยอดสู่อุตสาหกรรม SAF เพื่อรองรับความต้องการของภาคการบิน พร้อมทั้งช่วยลดการพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบจากต่างประเทศ และสนับสนุนเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศ
นอกจากนี้ โครงการศึกษาการส่งเสริมการนำเอทานอลมาผลิตเป็น SAF ระดับเชิงพาณิชย์ ยังครอบคลุมการวิเคราะห์ด้านเทคโนโลยีการผลิต การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมตลอดวัฏจักรชีวิต (Life Cycle Assessment ) การวิเคราะห์ความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ การลงทุน และห่วงโซ่อุปทาน ตลอดจนการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายและมาตรการสนับสนุนที่เหมาะสมโครงการศึกษานี้จะเป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาอุตสาหกรรม SAF ของประเทศไทย และช่วยผลักดันไทยสู่การเป็นศูนย์กลางด้านการบินของภูมิภาคในอนาคต ดร.อภิรดี กล่าว
ด้าน ดร.นุวงศ์ ชลคุป รักษาการรองผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติ (ENTEC) สวทช. กล่าวถึง โครงการศึกษาแนวทางการส่งเสริมการนำเอทานอลมาผลิตเป็นเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน (SAF) ระดับเชิงพาณิชย์” หรือ SAF EtJ ว่า ประเทศไทยมีศักยภาพด้านเชื้อเพลิงชีวภาพค่อนข้างสูง
โดยเฉพาะอุตสาหกรรมเอทานอลที่มีห่วงโซ่อุปทานเข้มแข็ง และปัจจุบันยังมีกำลังการผลิตเหลืออยู่ จึงเป็นโอกาสสำคัญในการต่อยอดสู่การผลิต SAF เพื่อรองรับความต้องการของตลาดการบินในอนาคต อย่างไรก็ตามกรอบการชดเชยและลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สำหรับการบินระหว่างประเทศ หรือ CORSIA ของ ICAO ยังมีข้อกำหนดด้านวัตถุดิบและเส้นทางการผลิต (Pathway) ที่อาจยังไม่สอดคล้องกับบริบทของประเทศไทย โครงการดังกล่าวจึงมุ่งศึกษาและบูรณาการทั้งกรอบ ICAO-CORSIA และศักยภาพของอุตสาหกรรมเอทานอลไทย เพื่อผลักดันแนวทางการผลิต SAF จากเอทานอลด้วยวิธี Ethanol-to-Jet (EtJ) ให้สามารถเกิดขึ้นได้จริงในระดับเชิงพาณิชย์
“โครงการนี้จะมีการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมตลอดวัฏจักรชีวิต ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ จนถึงปลายน้ำ ครอบคลุมทั้งกระบวนการเพาะปลูก การผลิตเอทานอล การขนส่ง การแปรรูปเป็น SAF รวมถึงการวิเคราะห์ด้านเศรษฐศาสตร์ นโยบาย มาตรการสนับสนุน และกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง เพื่อสร้างข้อมูลเชิงประจักษ์สำหรับการกำหนดทิศทางของประเทศ”
นอกจากนี้ โครงการยังให้ความสำคัญกับการรับฟังความคิดเห็นและรวบรวมข้อมูลจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ทั้งผู้ผลิตเอทานอล ผู้ผลิตเชื้อเพลิงอากาศยาน ภาคการบิน ผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐาน และหน่วยงานกำกับดูแล เพื่อให้แนวทางการส่งเสริม SAF ด้วยกระบวนการ EtJ สามารถนำไปใช้ได้จริง และช่วยผลักดันประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางการผลิตเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืนของภูมิภาคในอนาคต ดร.นุวงศ์ กล่าว
บรรยากาศภายในงานสัมมนามีการนำเสนอข้อมูลด้านความเป็นมาของโครงการและความก้าวหน้าในการส่งเสริม SAF EtJ ในปัจจุบัน โดย ดร.พีรวัฒน์ สายสิริรัตน์ หัวหน้าทีมวิจัยพลังงานทดแทนและประสิทธิภาพพลังงาน กลุ่มวิจัยพลังงานคาร์บอนต่ำ ENTEC สวทช. บรรยายให้ข้อมูลว่า
โครงการฯ มุ่งผลักดันการใช้เอทานอลที่ผลิตในประเทศต่อยอดสู่พลังงานสะอาด รองรับเป้าหมาย Net Zero ของอุตสาหกรรมการบินโลก ภายใต้กรอบ ICAO-CORSIA ซึ่งกำหนดให้ SAF เป็นกลไกหลักในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกถึง 65% ภายในปี 2050
โดยโครงการครอบคลุมการศึกษาเทคโนโลยี Alcohol-to-Jet (EtJ) การประเมินวัฏจักรชีวิต (LCA) ผลกระทบสิ่งแวดล้อม ความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ การลงทุน ตลอดจนข้อกฎหมายและมาตรการสนับสนุน เพื่อจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายที่เหมาะสมกับบริบทไทย ทั้งนี้ประเทศไทยมีศักยภาพด้านวัตถุดิบจากกากน้ำตาลและมันสำปะหลัง ซึ่งปัจจุบันมีกำลังการผลิตเอทานอลรวมกว่า 7.03 ล้านลิตรต่อวัน และคาดว่าเทคโนโลยี EtJ จะมีบทบาทสำคัญต่อการขยายกำลังการผลิต SAF ของประเทศในช่วงปี 2573–2575 เพื่อรองรับการลดคาร์บอนในระยะยาว
ด้าน ดร.เสกสรร พาป้อง หัวหน้าทีมวิจัยการประเมินความยั่งยืนและเศรษฐกิจและสังคม สถาบันเทคโนโลยีและสารสนเทศเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน MTEC สวทช. บรรยายนำเสนอกรอบแนวคิดและระเบียบวิธีประเมินวัฏจักรชีวิตของเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน ให้ข้อมูลว่าประเทศไทยกำลังศึกษาการพัฒนาเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน (SAF) ตามมาตรฐาน ICAO ภายใต้กรอบการประเมินวัฏจักรชีวิต (LCA)
เพื่อประเมินการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตลอดห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่วัตถุดิบทางการเกษตรจนถึงการใช้งานในอากาศยาน โดยการประเมินตามกลไก CORSIA ต้องคำนึงถึงผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินทางอ้อม (ILUC) และการสะสมคาร์บอนในดิน เพื่อให้ผลคำนวณมีความโปร่งใสและได้มาตรฐานสากล พร้อมกันนี้ ไทยยังศึกษาศักยภาพการผลิต SAF จากเอทานอลที่ได้จากอ้อย กากน้ำตาล และมันสำปะหลัง โดยมีโรงงานเอทานอลเข้าร่วม 13 แห่ง ซึ่งผลการศึกษาพบว่า SAF ที่ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้มากกว่า 10% เมื่อเทียบกับเชื้อเพลิงฟอสซิล จะเป็นกลไกสำคัญในการผลักดันอุตสาหกรรมการบินสู่เป้าหมายความยั่งยืนและลดคาร์บอนในระยะยาว
นับเป็นอีกก้าวสำคัญของประเทศไทยในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมการบินสู่เป้าหมาย Net Zero และการพัฒนาเศรษฐกิจสีเขียว ผ่านการบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี พลังงาน และภาคอุตสาหกรรม เพื่อผลักดันการใช้ทรัพยากรชีวภาพของประเทศอย่างมีมูลค่าเพิ่ม พร้อมวางรากฐานการผลิตเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน (SAF) จากเอทานอลสู่ระดับเชิงพาณิชย์ รองรับการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดและเสริมศักยภาพประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางการบินและพลังงานสะอาดของภูมิภาคในอนาคต
